Çocuk işçiliği, hem Türkiye’de hem de uluslararası düzeyde üzerinde hassasiyetle durulan bir konudur. İş Kanunu ve Çocuk Haklarına Dair Sözleşme, çocukların korunması ve sağlıklı gelişimlerinin güvence altına alınması amacıyla çeşitli yasal düzenlemeler getirmiştir. Türkiye’de çocukların çalıştırılması, belirli koşullar dışında yasaklanmıştır.
Çocuk İşçi Kimdir?
4857 sayılı İş Kanunu’na göre çalışma yaşı 15’tir. Ancak bazı istisnalar kapsamında; 14 yaşını doldurmuş ve ilköğretimini tamamlamış çocuklar hafif işlerde çalıştırılabilirler. Bu tür işlerin çocuğun bedensel, zihinsel ve ahlaki gelişimini olumsuz etkilememesi gerekir. Ayrıca eğitim hayatını da aksatmamalıdır.
Çocuk İşçilerin Çalışma Süreleri
Kanuna göre çocuk işçilerin çalışma süreleri yetişkinlere kıyasla daha sınırlıdır:
- Günlük çalışma süresi en fazla 7 saat,
- Haftalık çalışma süresi ise 35 saati geçemez.
Ancak 15 yaşını doldurmuş çocuklar için bu süre, haftada 40 saate kadar çıkarılabilir. Gece çalışmaları, fazla mesai ve ağır işlerde çalıştırılmaları kesinlikle yasaktır.
İşverenin Yükümlülükleri
İşverenler, çocuk işçi çalıştırırken şu yükümlülüklere uymak zorundadır:
- Sağlık kontrolü: Çocuğun işe başlamadan önce ve belirli aralıklarla sağlık muayenesinden geçirilmesi gerekir.
- İş güvenliği önlemleri: Çocuğun yaşına uygun olmayan makineler, kimyasallar veya tehlikeli alanlarda çalıştırılması yasaktır.
- Eğitim ve rehberlik: Çocuğun eğitimine devam etmesi sağlanmalı, işyeri ortamı öğrenme ve gelişmeyi destekleyici olmalıdır.
Bu yükümlülüklere aykırı davranan işverenler hakkında idari para cezası ve işyeri kapatma gibi yaptırımlar uygulanabilir.
Çocuk İşçiliğin Önlenmesi
Türkiye, Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO) sözleşmelerini kabul etmiş bir ülkedir. Bu kapsamda, çocuk işçiliğinin önlenmesi ve çocukların eğitime yönlendirilmesi devlet politikası haline getirilmiştir. Özellikle tarım, hizmet sektörü ve küçük atölyelerde yapılan denetimlerle bu tür istismarların önüne geçilmesi amaçlanmaktadır.
Sonuç
Çocukların iş hayatında korunması, hem yasal bir zorunluluk hem de toplumsal bir sorumluluktur. İşverenlerin, çocuk işçi çalıştırma konusundaki yasal sınırlamalara dikkat etmesi gerekir.
Çocuk işçiliği, iş güvenliği ihlalleri veya iş kazası durumlarında hukuki süreç başlatmak isteyen kişiler, Bozdağ Hukuk Bürosu’na başvurabilirler.