Anlaşmalı boşanma, Türk Medeni Kanunu’nda düzenlenen mutlak ve genel boşanma sebeplerinden biridir. Türk hukukunda, eşlerin hakim kararı olmaksızın mahkeme dışında evlilik birliğini sona erdirmeleri mümkün değildir.
Anlaşmalı boşanma, Türk Medeni Kanunu’nun 166/3. maddesinde düzenlenmiştir. Buna göre; evlilik birliği en az bir yıl sürmüşse, eşlerin birlikte boşanma davası açmaları veya bir eşin açtığı davayı diğer eşin kabul etmesi halinde, evlilik birliği temelinden sarsılmış sayılır.
Bu durumda, ortak hayatın devamının taraflardan beklenemeyeceği kabul edilerek hakim tarafından anlaşmalı boşanmaya karar verilebilir.
Anlaşmalı Boşanmanın Şartları Nelerdir?
1️⃣ Evliliğin En Az Bir Yıl Sürmüş Olması
Kanunun aradığı bir yıllık evlilik süresi dolmadan anlaşmalı boşanma mümkün değildir. Bu süre dolmamışsa, eşlerden biri ancak çekişmeli boşanma davası açabilir ve karşı tarafın kusurunu ispat etmek zorundadır.
Mahkeme, evliliğin bir yılı doldurup doldurmadığını kendiliğinden araştırır; tarafların ayrıca talepte bulunmasına gerek yoktur.
2️⃣ Mahkemeye Başvuru Yapılması
Anlaşmalı boşanma, mutlaka aile mahkemesine açılacak dava ile gerçekleşir. Mahkeme dışında yapılan anlaşmalar hukuki sonuç doğurmaz.
3️⃣ Tarafların Hakim Huzurunda Dinlenmesi
Tarafların duruşmaya en az bir kez birlikte katılması zorunludur. Hakim, bu aşamada tarafların iradelerinin tehdit, baskı veya zorlamayla sakatlanıp sakatlanmadığını değerlendirir.
4️⃣ Hakimin Tarafların Gerçek İradesini Tespit Etmesi
Hakim, tarafların boşanma iradelerini özgür ve bilinçli şekilde ortaya koyduklarını tespit etmelidir. Aksi halde anlaşmalı boşanma kararı verilemez.
5️⃣ Boşanma Protokolünün Uygun Olması
Tarafların nafaka, velayet, kişisel ilişki, maddi ve manevi tazminat gibi konularda anlaşarak hazırladıkları boşanma protokolü, kanuna uygun ve infaz edilebilir nitelikte olmalıdır.
Hakim, çocukların ve tarafların menfaatini gözeterek protokolde değişiklik önerebilir. Ancak bu değişiklikler tarafların kabulüne bağlıdır. Hakim, tarafların yerine geçerek protokolde kendiliğinden değişiklik yapamaz. Aksi yöndeki kararlar Yargıtay tarafından bozulmaktadır.
6️⃣ Kusur Araştırması Yapılmaması
Anlaşmalı boşanmada yukarıdaki şartlar mevcutsa, hakim kusur araştırması yapamaz.
Anlaşmalı Boşanma Protokolünün Önemi
Anlaşmalı boşanmada tarafların üzerinde uzlaştıkları hususlar, boşanma protokolü ile mahkemeye sunulur. Mahkeme tarafından onaylanan protokol, ilam niteliği kazanır ve taraflar için bağlayıcı hale gelir.
Bu nedenle protokol hazırlanırken hukuki destek alınması, sonradan telafisi mümkün olmayan hak kayıplarının önlenmesi açısından büyük önem taşır.